Jules Schelvis (1921-2016) is een bekende naam doordat het hem, in de woorden van zijn biograaf, ‘is gelukt om Sobibor op de kaart te zetten in Nederland en in het buitenland’. Het bijzondere van zijn levensverhaal ligt besloten in de volledige titel van de biografie: Jules Schelvis, getuige van Sobibor. De man die negen kampen overleefde. Schelvis verbleef op zijn helletocht van 1943 tot 1945 in negen kampen van de nazi’s die hij overleefde...

Toen Auke Kok vier jaar geleden nog aan het begin stond van zijn biografie van Anton Mussert, zei hij in een interview voor Biografieportaal dat hij vooral gefascineerd was door Musserts zelfbeeld: ‘Hitler nam hem nauwelijks serieus, maar daar leek hij zijn ogen voor te sluiten. Was dat een gevolg van zelfoverschatting of zelfbedrog?’ Kok wilde weten wat Mussert ten diepste bewoog. Waarom Mussert als redelijk geslaagde ingenieur de afslag nam naar het fascisme....

Op 10 oktober was Erik Schaap onze gast in Biografie op de bühne om te praten over André Engwirda, de man die in 1944 maarschalk Tito, de leider van de partizanen in Joegoslavië, probeerde te vermoorden. https://soundcloud.com/illustere-levens/erik-schaap-over-andre Samen met Evert de Vos en Zoran Bogdanovic buigt Erik Schaap zich over de vraag of André Engwirda goed of fout was in de oorlogen waarin hij partij koos. Engwirda vocht tijdens de Spaanse Burgeroorlog tegen Franco, maar werkte...

Hoe het verzet en de onderduik in de Tweede Wereldoorlog werden bekostigd is bij het grote publiek  vooral bekend uit de film Bankier van het verzet uit 2018. De centrale figuren in de film waren de broers Walraven (Wally) en Gijs van Hall, gespeeld door Barry Atsma en Jacob Derwig. Willem de Bell was als historisch adviseur bij de film betrokken. De bekostiging van het verzet heeft hem ook daarna niet meer losgelaten. Hij...

Victor Laurentius was vijftien toen hij voor het eerst in aanraking kwam met de figuur van Peter Tazelaar. Hij kwam hem tegen in Soldaat van Oranje van Erik Hazelhoff Roelzema. Een fascinatie was geboren. Ruim dertig jaar later resulteerde die in Spion in smoking, zijn biografie van Peter Tazelaar. Laurentius leerde tijdens zijn zoektocht een man kennen die in de oorlog onverschrokken was, na de oorlog niet meer zijn draai kon vinden, en lijdzaam toezag...

Het blijft verbijsterend dat er tachtig jaar na de Tweede Wereldoorlog nog altijd onbekende personen en hun verhalen opduiken die er daadwerkelijk toe doen. ‘Waarom heeft niemand dit ooit opgeraapt?’ was mijn reactie toen ik tijdens onderzoek naar een Joodse schrijver op een andere auteur stuitte – die nota bene in het concentratiekamp Bergen-Belsen een dichtbundel daarover bleek te hebben geschreven. Het uit tien gedichten bestaande boekje was in 1946 uitgegeven, maar vervolgens in de...

Tachtig jaar na haar dood is Esmée van Eeghen opgenomen in de namenlijst op het monument in het Fries Verzetsmuseum. Dit monument bevat de namen van de driehonderd verzetsstrijders die in Friesland zijn omgekomen. Esmée van Eeghen kwam daar tot voor kort niet op voor vanwege haar omstreden reputatie. Het stond vast dat ze in het verzet actief was maar ze had ook een verhouding met een Duitse officier en werd er van beschuldigd...

De Tweede Wereldoorlog is nog niet voorbij. De recente driedelige NPO documentaire rond het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR), De oorlog die nooit ophoudt, laat zien dat er zo’n vier miljoen nabestaanden zijn van de in dit archief beschreven Nederlandse – soms vermeende -  daders uit die periode van onze geschiedenis. De maatschappelijke beroering rond de openstelling van het Nationaal Archief geeft aan hoezeer wij nog met ons verleden worstelen. Het is, bijvoorbeeld, vrijwel...