het digitale platform voor de biografie in Nederland

Registreer u met uw email-adres en kies een wachtwoord
Ik ontvang graag de maandelijkse nieuwsbrief van Biografieportaal.nl

DossierTweede Wereldoorlog

In Dossier Tweede Wereldoorlog presenteert Biografieportaal een selectie van artikelen die de redactie de afgelopen tien jaar over de Tweede Wereldoorlog heeft geschreven. Biografieën van nazi-kopstukken, collaborateurs en verzetsmensen. De verschrikking van de Shoah. De wederopbouw...

verzet

Hendrik Uittien: een volmaakt mens in zijn soort

Op zaterdag 5 augustus 1944 stonden 24 medewerkers van het illegale dagblad Trouw in het kamp Vught voor het Polizeistandgericht. Op een na werden ze enkele dagen later gefusilleerd. Onder hen was Hendrik Uittien (1898-1944), een beminnelijke botanicus. Zijn lot hangt voortdurend als een zwarte wolk boven de biografie...

Wat ging er om in verzetsvrouw Truus van Lier?

Dit voorjaar verschenen er maar liefst twee boeken over de jonge Utrechtse verzetsvrouw Truus van Lier: een bondig feitenrelaas geschreven door Van Domselaar & Van Diggelen en een uitgebreid biografisch portret waarin auteur Jessica van Geel enige vrijheid neemt voor eigen inkleuring. Leren we Truus van Lier door deze...

Oliebollen-Nel was bepaald niet grijs

Het was Oliebollen-Nel om een ‘mooi Nederland’ te doen, zo liet ze haar ouders in een brief vanuit het Huis van Bewaring aan de Noordsingel in Rotterdam weten, vier jaar na haar arrestatie vanwege haar vermeende collaboratie met de Duitse bezetter. Ze moesten zich vooral geen zorgen maken. ‘Ik...

De levens van Johnny de Droog – verzetsman en verrader

Hoe werd een overtuigde en charmante verzetsman van socialistische huize tijdens de Duitse bezetting een fanatieke agent-provocateur in dienst van de nazi's? Iemand die als jager op neergestorte piloten, joden en onderduikers en hun handlangers ruim driehonderd verzetsmensen achter de tralies of voor een vuurpeloton zou brengen, een sadistische...

Shoah

Etty Hillesum: Het aanvaarde leven

De Joodse dagboekschrijfster Etty Hillesum (1914-1943) werd bewonderd én verguisd om haar keuze het lot van haar volk te delen –  een keuze die ze met de dood bekocht. Wrang genoeg vond ze uitgerekend in Westerbork haar bestemming als mens én als schrijfster. In een ingenieus gecomponeerde biografie laat...

Slijk en sterren. Het verscheurde leven van pianiste en schrijfster Ida Simons

Ida Simons is wellicht het best bekend door haar spectaculaire comeback. Ruim vijftig jaar na haar dood werd haar debuutroman Een dwaze maagd ineens weer een bestseller. Een wonder? ‘Misschien is het nog verwonderlijker dat dit boek uit de belangstelling kon verdwijnen,’ vond Mieke Tillema. In haar mooie biografie...

Witold Pilecki, vrijwillig naar Auschwitz

‘Auschwitz was kinderspel vergeleken bij dit. Ik ben uitgeput. Ik wil dat er snel een einde aan komt.’ Woorden van een man die niet lang daarna door de Poolse communistische regering door het hoofd wordt geschoten. Het zijn de woorden van Witold Pilecki, de man die Auschwitz infiltreerde om...

Philip Mechanicus, verslaggever van de ondergang

Ik moet een jaar of zestien zijn geweest toen ik voor het eerst In dépôt las, het dagboek van Philip Mechanicus over kamp Westerbork. Een fragment trof mij in het bijzonder. Ik heb het gevoel alsof ik als officieel reporter een schipbreuk versla. Wij zitten samen in een cycloon, voelen...

interviews

Auke Kok werkt aan de biografie van NSB-leider Anton Mussert

Dat er over Anton Mussert (1894-1946) al boeken zijn volgeschreven, weerhoudt Auke Kok er niet van een biografie aan de NSB-leider te wijden. ‘Ach, ik was ook niet de eerste die een boek over Johan Cruijff schreef – en het onderwerp is actueler dan ooit.’ Er ligt inmiddels een ‘intimiderend...

Judith Koelemeijer schrijft biografie van Etty Hillesum. ‘Ze is haar eigen weg gegaan, ondanks alles’

Verbaasd was schrijfster Judith Koelemeijer (1967), dat er over de bijna mythische figuur Etty Hillesum (1914-1943) nog zoveel onbekende feiten naar boven kwamen. En dat er in de loop van de tijd zoveel aannames en veronderstellingen voor waar zijn aangenomen. Zo dook er tijdens het onderzoek een onbekende brief...

Hitler

Adolf Hitler. De Beeldbiografie

Vanaf 1923 laat Adolf Hitler zich veelvuldig fotograferen, met als doel letterlijk zijn beeltenis als symbool van de krachtige en visionaire leider massaal onder...

Volker Ullrichs Hitler-biografie: voorlopig de nieuwe standaard

De Hitler-biografie van Volker Ullrich is een grandioze, meeslepende levensbeschrijving die niet onder doet voor de klassieke, ook tweedelige biografie van de Britse historicus...

Adolf Hitler, leermeester van het populisme

Toen Adolf Hitler op 11 november 1924 door de Landespolizei op zijn onderduikadres werd gearresteerd, dacht hij dat alles verloren was. Hij greep naar...

Hitlers leerschool: Wenen

Hitler noemde Wenen een “rassenbabylon” in Mein Kampf. Hij verbleef er van september 1907 tot mei 1913, met een korte onderbreking tijdens het eerste...

Nazi-kopstukken

Reinhard Heydrich en zijn weduwe

Nancy Dougherty ontmoette Lina von Osten Heydrich voor het eerst in 1976. De weduwe van Reinhard Heydrich had net haar memoires gepubliceerd, Leben mit einem Kriegsverbrecher. Dougherty, gefascineerd door het kwaad van het Derde Rijk, besloot een biografie te schrijven over de architect van de holocaust en de rijksprotector...

Josef Mengele, engel van de dood

Wellicht spreekt geen enkele oorlogsmisdadiger zo tot de verbeelding als Josef Mengele, kamparts van Auschwitz. Terwijl Hitler vooral geparodieerd wordt (The Great Dictator, Er ist wieder da) groeide Mengele in films, toneelstukken en boeken uit tot de kwade genius van het Derde Rijk, de fanatische wetenschapper die alle Hippocratische...

Albert Speer en het einde van de mythe van de ‘goede nazi’

In Albert Speer. Eine Deutsche Karriere maakt Magnus Brechtken korte metten met de mythe van de ‘goede nazi’. Brechtken is zeker niet de eerste die vraagtekens zet bij het waarheidsgehalte van de memoires en dagboeken van Albert Speer, maar nooit zijn op zo’n systematische wijze zijn leugens en halve...

Alfred Rosenberg, hogepriester van de rassenwaan

De absolute bestseller tijdens het Derde Rijk was natuurlijk Mein Kampf van Adolf Hitler, maar ongetwijfeld prijkte Der Mythus des 20. Jahrhundert van Alfred Rosenberg op de tweede plaats. Leraren aan middelbare scholen kregen het boek als verplichte kost voorgeschoteld voor hun accreditatietoetsen, universitaire studenten blokten tijdens de zogeheten...

collaboratie

Max Blokzijl en het vrije woord

‘De journalist Max Blokzijl werd na de bevrijding van Nederland door een “Bijzonder Gerechtshof” ter dood veroordeeld en geëxecuteerd om wat hij gezegd had,’ zo begint Kees Schaepman zijn biografie van de NSB-voorman. Wellicht meer nog dan leider Anton Mussert was Blokzijl voor de ‘gewone’ Nederlander de stem van...

Boer Pé Tammens, NSB-burgemeester van Groningen tijdens de Bezetting

Pé Tammens was met meer dan 40 hectare grond en personeel in dienst een ‘dikke boer’ in de ogen van de Groningers. Dikke boeren waren veelal betrokken bij het openbare bestuur van de regio, in agrarische organisatie als de Groninger maatschappij voor landbouw. Ze vervulden maatschappelijke functies in het...

Assien Bohmers en de foute archeologie: bodemschatten voor het Reich

‘Archeologie was en is – met de kennis van nu – geen onschuldige wetenschap,’ schrijft Arnold Carmiggelt ergens op een derde van zijn vuistdikke biografie van Assien Bohmers (1912-1988), de man die het onderzoek naar het paleolithicum in Nederland op de kaart heeft gezet. Carmiggelt heeft zijn lezer dan...

Dick Woudenberg en de brief aan zijn vader

Wellicht is het de meest indringende passage in De nazi-leerling. De schuldige jeugd van Dick Woudenberg: de begrafenis van de grootmoeder in februari 1942. Aan haar graf hebben haar zonen zich verzameld, de sociaaldemocraten aan de ene kant, de nationaalsocialisten aan de andere. Ze gedogen elkaars aanwezigheid, uit respect...

Melchert Schuurman en de zonde der vaderen

Melchert Schuurman was een “gevoelsfascist”, iemand die niet zozeer door rationele overwegingen nationaalsocialist werd, maar eerder ontvankelijk was voor de romantiek van bloed en bodem, vaandels en banieren, volk en vaderland. Schuurman droeg zijn steentje bij aan het elan van de beweging: hij was hofcomponist van de NSB, die...

De Nieuwe Mens van Tobie Goedewaagen

Wat bezielt een weldenkend mens om nationaalsocialist te worden? Tot in de jaren tachtig werd die vraag veelal uit morele verontwaardiging gesteld. Sinds Hans Blom in zijn inaugurale rede bij zijn aanstelling als hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam pleitte voor een ‘waardenvrije’ benadering van de Tweede Wereldoorlog...