het digitale platform voor de biografie in Nederland

Registreer u met uw email-adres en kies een wachtwoord
Ik ontvang graag de maandelijkse nieuwsbrief van Biografieportaal.nl

Column- categoriepagina

Reuring over schilderijen. Ook een biografisch thema

Er was onlangs veel ophef over het weghalen en voorlopig terughangen van een schilderij van Rein Dool, dat het bestuurscollege van de Leidse Universiteit in 1974 uitbeeldt. Het schilderij werd uit een vergaderzaal van de Leidse universiteit verwijderd op initiatief van medewerkers die het niet meer van deze tijd vonden, hetgeen commotie veroorzaakte tot in de Tweede Kamer aan toe. Deze actuele gebeurtenis herinnerde mij aan enige reuring over schilderijen, die ik heb beschreven...

Huwelijksmoeilijkheden als element van een politieke biografie

De feministische schrijfster Johanna Naber (1859-1941) wilde vrouwen een stem in de geschiedenis geven. In haar talrijke biografische studies waren de hoofdpersonen dan ook bijna altijd vrouwen. Haar politieke biografie uit 1913 van de Leidse hoogleraar Joan Melchior Kemper, die door de schrijfster erg bewonderd werd, vormde daarop een uitzondering. Zijn levensbeschrijving wierp een nieuw licht op het herstel van de onafhankelijkheid van ons land in 1813 en vestigde in het bijzonder de aandacht...

De slavernij en het biografische element

De slavernij en slavenhandel zijn lang onderbelicht geweest, nu staan ze in het centrum van de maatschappelijke belangstelling. Gemeenten, bedrijven, banken en musea verrichten onderzoek naar ons slavernijverleden. Daarbij is er ook veel aandacht voor het biografische element. Hoe wisselend de aandacht voor de slavernij in het nabije verleden is geweest, blijkt uit de  levensschetsen van Damiaan Hugo Staring (1736-1783). In het leven van deze telg van een gegoede en invloedrijke Gelderse familie waren er...

Afgebroken plannen voor een biografie

Soms leggen auteurs uit waarom ze hun plan om een bepaalde biografie te schrijven niet hebben uitgevoerd. Als biograaf van Alexander Gogel, Bataafs bewindsman van Financiën, trof mij een dergelijke toelichting in het baanbrekende werk Patriots and Liberators van de vermaarde Britse historicus Simon Schama. In 1966 aan het begin van zijn loopbaan had Schama in Londen een ontmoeting met een Nederlandse hoogleraar om hem zijn plan voor te leggen om een biografie van...

Het geheim van Appeltern in biografische geschriften

Joan Derk van der Capellen tot den Pol (1741-1784) was een tegendraadse Overijsselse baron, voorman van de patriotse beweging in ons land. Hella Haasse heeft over hem in 1989 een boek geschreven, getiteld Schaduwbeeld of Het geheim van Appeltern. Kroniek van een leven. Het Huis Appeltern was de buitenplaats van de baron. Aleid Truijens laat in haar recente levensbeschrijving van Haasse in het midden of het boek een biografie dan wel een biografische roman...

Dubbelbiografieën van “regerende” echtparen

Voor een boeiende dubbelbiografie is het een vereiste dat de hoofdpersonen elkaar sterk beïnvloeden. In de prachtige dubbelbiografie First Family, Abigail and John Adams (2010) schrijft Joseph Ellis over de hechte relatie van de tweede president van de VS en zijn vrouw. De echtgenoten inspireerden elkaar en ze waren tegen elkaar opgewassen. Ze schreven elkaar in totaal 1200 brieven. Het echtpaar was zich ervan bewust in de jonge Verenigde Staten in een historisch belangrijke...

Lieftinck versus Zijlstra: een vinnige discussie in de memoires van twee tegenpolen

Na de minister-president kan de minister van Financiën de invloedrijkste bewindspersoon in een kabinet zijn, doordat deze zich via de begrotingspolitiek kan bemoeien met de uitgaven van alle departementen. Ook Sigrid Kaag heeft laten weten dat zij hierom Financiën heeft gekozen. Toch hebben eerdere ministers van Financiën de begrotingspolitiek geheel verschillend toegepast. Voor dit verschil in aanpak wordt vaak verwezen naar de legendarische ministers Piet Lieftinck en Jelle Zijlstra, die twee uitersten vormden. Lieftinck is...

De autobiografie: ‘de gevaarlijkste van alle bronnen’

In zijn studie De biografie (1946) bestempelde de historicus Jan Romein de autobiografie als de gevaarlijkste bron voor een biografie. De autobiografie is namelijk maar al te vaak op zelfverdediging gericht. Elke biograaf gaat op een eigen wijze om met deze vaak rijke, maar ook troebele bron, zoals hierna uit enkele sprekende voorbeelden zal blijken. Zo bevestigde de weduwe van Jan Romein, de historica Annie Romein-Verschoor, deze typering met haar tweedelige autobiografie Omzien in verwondering...

Johanna Nabers biografie van Joan Melchior Kemper: eerst miskend, later invloedrijk

De productieve Johanna W.A. Naber (1859-1941) schreef onder meer negen biografieën en zeven bundels biografische schetsen. Bijna al haar hoofdfiguren waren vrouwen. Eén van de twee uitzonderingen was een levensbeschrijving van de Leidse hoogleraar en oud-patriot Joan Melchior Kemper, die een cruciale rol speelde bij het herstel van de onafhankelijkheid van ons land in 1813. Johanna Naber was voor het schrijven van dit boek goed toegerust. Enkele jaren eerder had ze voor een prijsvraag van...

Roofkunst: de versleuteling van (auto)biografische elementen

Ruurd Halbertsma, de schrijver van het eerder dit jaar verschenen Roofkunst, bestempelt zijn boek met nadruk als een roman waarin het om fictie gaat. Tegelijkertijd noemt de auteur het een pastiche met een versleuteling van (auto)biografische elementen en historische gebeurtenissen. Maar hier en daar heeft het ook wel wat van een politiek pamflet met satirisch getoonzette aanvallen op verschillende aspecten van hedendaagse politieke correctheid en woke activiteiten. Halbertsma is conservator van het Rijksmuseum van Oudheden...

Biografe Claire Tomalin over haar eigen leven

De vermaarde Britse biografe Claire Tomalin kondigde vier jaar geleden in haar autobiografie A life of my own aan dat ze nog een nieuw boek zou schrijven. Ze was toen 84 jaar oud en regelmatig keek ik op de site van haar uitgeverij. En zie daar, kort geleden kondigde Penguin Books aan dat begin november een nieuwe biografie van haar uitkomt over de eerste veertig jaar van het leven van de wereldberoemde Britse schrijver H.G....

De stelselwet van 1821: sterke positieve impulsen voor de biografie van Alexander Gogel

Na tumultueuze debatten aanvaardde de Tweede Kamer in de nacht van 30 juni op 1 juli 1821, juist 200 jaar geleden, met een kleine meerderheid een nieuwe stelselwet voor de belastingen. Dit gebeurde terwijl de bestuurlijke loopbaan van Alexander Gogel, inspirator van de wet, al een flink aantal jaren voorbij was. Toch zou in latere jaren de gebeurtenis de beeldvorming van Gogel bepalen. En als de wet niet aanvaard was, zou dat veel consequenties...