Biografisch zicht op ‘de meest uitzonderlijke familie uit de Amerikaanse geschiedenis’

Een biografie kan grote invloed hebben op de reputatie van een staatsman. Dat is zeker opgegaan voor de tweede Amerikaanse president John Adams en zijn zoon John Quincy, de zesde president. De biografen David McCullough, respectievelijk James Traub hebben gezorgd voor een opwaardering van hun imago.

Door hun relatie met ons land kregen vader en zoon Adams ook hier aandacht. Zo bracht de Amerikanist Jan Willem Schulte Nordholt in 1963 in zijn openbare les als lector in Leiden een hommage aan John Quincy Adams als belangrijkste vertegenwoordiger van de tweede generatie van “de meest uitzonderlijke familie uit de Amerikaanse geschiedenis”. Hij herinnerde eraan dat John Quincy in Leiden had gestudeerd en dat hij hier later Amerikaans gezant was geweest.

Bij de herdenking van 200 jaar onafhankelijkheid van de Verenigde Staten verdiepte Schulte Nordholt zich vooral in het leven van de vader John Adams. Een biografie durfde hij niet aan, gezien de omvang van de geschriften van deze staatsman. “Ik zou er in verdrinken, zo overstelpend is het materiaal…Wat een schrijver was dat.” Zo opende de inmiddels hoogleraar geworden Schulte Nordholt zijn Voorbeeld in de verte. Dat boek uit 1979 liet de invloed zien van de Amerikaanse revolutie op de Nederlandse patriotten in de achttiende eeuw.

John Adams (1735-1826) en John Quincy Adams (1767-1848)

Hoewel het geen biografie was, had het boek wel degelijk een hoofdpersoon, namelijk John Adams. Hij zorgde er als Amerikaanse vertegenwoordiger in ons land voor dat de jonge staat erkend werd en dat Amsterdamse bankiers leningen verstrekten. In Amerika waren de meningen over de betekenis van Adams zeer verdeeld. Op dat punt kwam er in 2001 een doorbraak. De ervaren Amerikaanse biograaf David McCullough liet zich niet afschrikken door de immense omvang van correspondentie en andere geschriften. Hij publiceerde een biografie van John Adams, waarvan in 2009 een Nederlandse vertaling verscheen. Het was een prachtig verhaal dat in de Verenigde Staten tot een opwaardering van de staatsman leidde.

McCullough toonde in zijn bestseller aan dat aristocratische Founding Fathers als Washington, Jefferson en Franklin weliswaar meer tot de verbeelding spraken, maar dat de nogal onbehouwen Adams van eenvoudige komaf op essentiële momenten resoluut aan de touwtjes trok. Bovendien schonk de schrijver veel aandacht aan de relatie van Adams met zijn intelligente echtgenote Abigail. In feite was er sprake van een dubbelbiografie.

Hoewel ook John Quincy wel aandacht kreeg bij McCullough, bleef hij in de biografie van zijn vader uiteraard in diens schaduw staan. Ook in biografieën, die aan de zoon zelf waren gewijd, bleef zijn persoonlijke beeld toch vlak. Een doorbraak kwam van het boek van de Amerikaanse biograaf James Traub, getiteld John Quincy Adams, a militant spirit (2016). Als gezant in Nederland, Pruisen, Rusland en Engeland en als minister van buitenlandse zaken was John Quincy erg succesvol. Hij slaagde niet als president, omdat het congres al zijn projecten, waarmee hij zijn tijd vooruit was, afschoot.

Zeer opmerkelijk was, dat hij de enige Amerikaanse president is geweest, die na het Witte Huis te hebben verlaten, nog een parlementaire functie vervulde. Vanaf 1831 was hij lid van het Huis van Afgevaardigden en toonde hij zich in het publieke debat een fel tegenstander van de slavernij. Zonder meer spectaculair was dat hij in 1841 bij het Amerikaanse Hooggerechtshof met succes de Afrikanen verdedigde die op het slavenschip Amistad in opstand waren gekomen en het schip hadden overmeesterd. In 1848 stierf hij op 80-jarige leeftijd in het harnas in het Capitool.

John Quincy is in het inmiddels veelgeprezen boek van Traub volledig tot leven gekomen. Daaraan draagt ook bij dat het in wezen een dubbelbiografie is van Adams en zijn vrouw Louisa Johnson, die een moeizame, maar wel hechte relatie hadden. Maar vooral is van belang, dat Traub Adams als een militante en activistische politicus schetst, een moedig man die zeer tot de verbeelding spreekt.

eerdere columns

Slecht nieuws van het Data Liberation Front

Je bent iemand die denkt dat een biograaf in de toekomst wel een wetenschappelijk onderzoek naar je leven zal instellen. Want ondanks je geboorteland,...

Siegfried Kracauer over de troost van de biografie

'Er zal spoedig geen groot politicus, veldheer of diplomaat meer over zijn die nog zijn … monument moet krijgen,' schreef  de Duitse historicus Siegfried...

Reuring over schilderijen. Ook een biografisch thema

Er was onlangs veel ophef over het weghalen en voorlopig terughangen van een schilderij van Rein Dool, dat het bestuurscollege van de Leidse Universiteit...

Huwelijksmoeilijkheden als element van een politieke biografie

De feministische schrijfster Johanna Naber (1859-1941) wilde vrouwen een stem in de geschiedenis geven. In haar talrijke biografische studies waren de hoofdpersonen dan ook...

De slavernij en het biografische element

De slavernij en slavenhandel zijn lang onderbelicht geweest, nu staan ze in het centrum van de maatschappelijke belangstelling. Gemeenten, bedrijven, banken en musea verrichten...

Afgebroken plannen voor een biografie

Soms leggen auteurs uit waarom ze hun plan om een bepaalde biografie te schrijven niet hebben uitgevoerd. Als biograaf van Alexander Gogel, Bataafs bewindsman...

Het geheim van Appeltern in biografische geschriften

Joan Derk van der Capellen tot den Pol (1741-1784) was een tegendraadse Overijsselse baron, voorman van de patriotse beweging in ons land. Hella Haasse...

Dubbelbiografieën van “regerende” echtparen

Voor een boeiende dubbelbiografie is het een vereiste dat de hoofdpersonen elkaar sterk beïnvloeden. In de prachtige dubbelbiografie First Family, Abigail and John Adams...

Lieftinck versus Zijlstra: een vinnige discussie in de memoires van twee tegenpolen

Na de minister-president kan de minister van Financiën de invloedrijkste bewindspersoon in een kabinet zijn, doordat deze zich via de begrotingspolitiek kan bemoeien met...

De autobiografie: ‘de gevaarlijkste van alle bronnen’

In zijn studie De biografie (1946) bestempelde de historicus Jan Romein de autobiografie als de gevaarlijkste bron voor een biografie. De autobiografie is namelijk...

Johanna Nabers biografie van Joan Melchior Kemper: eerst miskend, later invloedrijk

De productieve Johanna W.A. Naber (1859-1941) schreef onder meer negen biografieën en zeven bundels biografische schetsen. Bijna al haar hoofdfiguren waren vrouwen. Eén van...

Roofkunst: de versleuteling van (auto)biografische elementen

Ruurd Halbertsma, de schrijver van het eerder dit jaar verschenen Roofkunst, bestempelt zijn boek met nadruk als een roman waarin het om fictie gaat....

Biografe Claire Tomalin over haar eigen leven

De vermaarde Britse biografe Claire Tomalin kondigde vier jaar geleden in haar autobiografie A life of my own aan dat ze nog een nieuw...

De stelselwet van 1821: sterke positieve impulsen voor de biografie van Alexander Gogel

Na tumultueuze debatten aanvaardde de Tweede Kamer in de nacht van 30 juni op 1 juli 1821, juist 200 jaar geleden, met een kleine...

De Churchillfactor

Als Boris Johnson nou eens niet de politiek in was gegaan, geen burgemeester van Londen was geworden en niet was doorgeschoten naar het hoogste...
Jan Postma
Jan Postma
Jan Postma is econoom en historicus. Hij is een liefhebber van biografieën en promoveerde zelf in 2017 in Leiden op de de biografie van Alexander Gogel (1765-1821), de eerste bewindsman van Financiën van ons land.

Fijn als je dit artikel met anderen deelt:

Lees ook...

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in