het digitale platform voor de biografie in Nederland

Registreer u met uw email-adres en kies een wachtwoord
Ik ontvang graag de maandelijkse nieuwsbrief van Biografieportaal.nl

filosofie- categoriepagina

De educatie van Alexis de Tocqueville

Het blijft een spannend jongensverhaal: een Franse aristocratische jongeman met ondernemingslust en nieuwsgierigheid, reist in 1831 naar de Verenigde Staten om te zien hoe een democratie in elkaar zit. Hij trekt er negen maanden rond, houdt zijn ogen en oren open, schrijft aantekenboeken vol en publiceert in 1835 een boek dat nog steeds wordt gelezen en verrassend actueel is: De la Démocratie en Amérique, in twee delen. In het eerste deel, het reisverslag, wordt...

An Event, Perhaps. A Biography of Jacques Derrida

Er is waarschijnlijk geen andere moderne filosoof tijdens zijn leven zo verguisd als de Algerijns-Franse denker Jacques Derrida: door behoudende professoren in Cambridge, Michiko Kakutani, liberal literatuurcritica bij de New York Times, en de rechts-extreme massamoordenaar Anders Breivik. Biograaf Peter Salmon laat enkele hoogtepunten uit de hetze tegen Derrida en tegen 'obscure' 20e-eeuwse Franse filosofen in het algemeen voorbijkomen, vergeet nooit te vermelden dat hordes critici niet de moeite namen om zijn meest spraakmakende...

Edmund Burke, aartsvader van het conservatisme?

Edmund Burke wordt op grond van zijn Reflections on the Revolution in France (1790) als de aartsvader van het conservatisme gezien. Hij schreef het werk in de herfst van zijn leven. De ontwikkelingen in Frankrijk sterkten hem in de opvatting dat ook de homo politicus niet door de rede, maar door zijn hartstochten wordt gedreven. Burke voorzag dat het geloof in de maakbaarheid van de samenleving van 1789 vroeg of laat zou ontaarden in...

Paul de Man: voer voor biografen

Vijf jaar na zijn dood bleek Paul de Man over een kwaliteit te beschikken die een beetje biograaf doet watertanden: hij leidde een zorgvuldig gekoesterd dubbelleven. De Man, met Jacques Derrida het boegbeeld van het deconstructivisme in de Verenigde Staten, publiceerde tijdens de bezettingsjaren van België ronduit antisemitische artikelen in Le Soir en Het Vlaamsche Land, met als dieptepunt Les Juifs dans la litterature actuelle in 1941. Daarin besprak hij de deportatie van de...

Honderd jaar Albert Camus

Op 22 januari 1956 reist Albert Camus af naar Algiers, in de hoop dat hij op grond van zijn morele autoriteit kan bemiddelen tussen de Franse kolonisten (de pied-noirs) en de opstandelingen van het FLN. In de Franse kolonie woedt dan ruim al een jaar lang een onafhankelijkheidsoorlog, die volgens de Algerijnse schattingen ten slotte aan anderhalf miljoen burgers het leven zou kosten. Camus getuigt van zijn liefde voor zijn vaderland èn zijn toewijding...

Twee nieuwe biografieën van Machiavelli

Machiavellistisch (bn), volgens de beginselen van het machiavellisme: machiavellistische politiek; – (fig.) op duivelse manier sluw,’ aldus de Dikke van Dale. Wellicht is geen enkele denker zo in het verdomhoekje van de geschiedenis gezet als Niccolò Machiavelli (1469-1527). Zijn naam roept het beeld op van de cynische en koelbloedige strateeg die  zich weinig gelegen laat liggen aan ethische principes, want hij is slechts op één ding belust: macht. Volgens de meeste moderne biografen, zoals Michael...

René Descartes volgens Steven Nadler

Is René Descartes een Nederlands denker? Fransman van geboorte, bracht hij het grootste deel van zijn volwassen leven in de Republiek der Nederlanden door. Hier trof hij het klimaat van tolerantie aan dat hem in staat stelde zijn controversiële werk te publiceren. En een uitgever die dat aandurfde: Elzevier. “Descartes belongs as much to the intellectual culture of the Dutch Golden Age as he does to the grand history of Western philosophy,” schrijft Steven...

De moderniteit van Karl Marx?

Wat heeft Karl Marx ons vandaag de dag nog te vertellen? Die vraag kwam zeker niet als eerste op bij Jonathan Sperber toen hij besloot de zoveelste biografie van Marx te schrijven. Integendeel, Sperber presenteert Karl Marx als een negentiende-eeuwse denker. ‘The view of Marx as a contemporary whose ideas are shaping the modern world has run its course and it is time for a new understanding of him as a figure of a...

De vrolijke wetenschap van Jacques Derrida

Jacques Derrida (1930-2004) noemde het een ‘aardbeving’ en een ‘wond die nooit geheeld is.’ Tijdens zijn eerste schooldag op het lyceum in El Biar werd Jackie, zoals hij toen nog werd genoemd, naar huis gestuurd. Het Vichy-regime in Algiers wilde de bondgenoot in het bezette deel van Frankrijk niet voor het hoofd stoten. Als Sefardische Jood – zijn voorouders waren Spanje tijdens de inquisitie ontvlucht – was er geen plek meer voor hem in het...