James Atlas, editor van de New York Times en biograaf van onder Delmore Schwartz en Saul Bellow, is 4 september jl. in het Memorial Sloan Kettering Cancer Center in Manhatten overleden.
Atlas was een gepassioneerd biograaf. In The Shadow in the Garden: A Biographer’s Tale uit 2017 getuigt hij van zijn liefde voor het genre. Hij studeerde in Oxford met een reisstudiebeurs, waar hij onder anderen les kreeg van Richard Ellmann (biograaf van James Joyce). Ellmann herkende in de student de obsessie voor het detail. Atlas’ paper over de invloed van de theorie van Giambattista Vico en zijn historische cycli in Ulysses was volgens Ellmann ‘ a good start’.
Zijn eerste biografie van Delmore Schwartz schreef Atlas als een twintiger. Hij herkende zich in de gekwelde dichter: ‘Delmore’s attachment to his early childhood, his unrealisable expectations, his piercing loneliness, his book hunger, his dread of failure… these were traits and longings we shared.”
Toen hij het in het voorjaar van 1987 zich geroepen voelde de biografie van Saul Bellow te schrijven (‘I was the one’) deelde de Nobelprijswinnaar van de literatuur die overtuiging niet, ondanks dat ze beiden uit Chicago kwamen, Joods waren en hielden van het werk van Delmore Schwartz.
The Shadow in the Garden gaat voor een groot deel over de verhouding tussen de biograaf en zijn protectionist. Atlas zag zichzelf als de Boswell van Bellow, maar die wilde allerminst zijn Samuel Johnson zijn.
Bellow. A biography, verschenen in 2000, is uiteindelijk het portret van een onaangename man die zijn vrouwen bedroog en zijn zonen verwaarloosde. Kortom, een man met ‘bindingsangst’. De kritieken waren zeer divers. John Leonard merkte in The New York Times op: ‘I could no more stop reading his biography than I could stop reading Saul Bellow after he blew the blinds off the windows in my head.’ Robert Fulford liet daarentegen geen spaan heel van de biografie in The National Post. ‘His simple-mindedness amounts to biographical reductionism,’ merkte hij over Atlas op
Wat is uiteindelijk de ‘thrill’ van biografie?
Atlas schreef er zelf over:
The challenge of reconstructing someone else’s world; the opportunity to educate yourself; the serendipitous encounters and unlikely finds, I found this invigorating. You could never hope to get it right. … But if, over many years, you worked very hard and extended your hand, you could write a book that earned a high degree of permanence.
James Atlas werd zeventig jaar.
