In Vlaanderen organiseerde de krant De Standaard in november samen met het Letterenhuis een opiniepeiling onder lezers over de vraag Wie verdient een biografie? Men kon stemmen op een niet zo spannende lijst met tien namen, van wie het Letterenhuis – de Vlaamse tegenhanger van ons Letterkundig Museum – al of niet de persoonlijke archieven heeft. Het ging erom welke drie namen in de top-3 zouden belanden, die krijgen dan in 2023 alvast een ‘biografische schets’.
De lijst was bijna totaal braaf: keurig zes mannen en vier vrouwen – hoewel biografieën van vrouwelijke kunstenaars en schrijfsters nog wel een inhaalslag te maken hebben in Vlaanderen. Dat vonden blijkbaar ook de lezers en de vermoedelijk veel vaker stemmende lezeressen van de krant: 67% stemde voor de vier vrouwen. Zelfs Hubert Lampo werd ‘weggestemd’. Overigens moest je wel al morsdood zijn om op de lijst te belanden, er was dus geen plek voor nog levende en nog te interviewen artistieke senioren in Vlaanderen, wier archief nog bij hen thuis staat.
De top-3 is geworden:
1. Johanna Desideria Courtmans-Berchmans, die vooral bekend werd door een rits romans over en voor eenvoudige mensen
2. Nicole van Goethem, de enige Belg die ooit een Oscar won, voor haar werk aan de animatiefilm Een Griekse tragedie.
3. Maria Rosseels, een schrijfster van romans, essays over vooral film en diverse non-fictie; ze was de eerste vrouw die de Driejaarlijkse Oeuvreprijs van de Vlaamse Gemeenschap ontving, in 1984.
De toekomstige biograaf van Johanna Desideria Courtmans-Berchmans wacht in het Letterenhuis een halve meter archief, hoofdzakelijk brieven en handschriften, waaronder ook een autobiografische notitie waarin ze vertelt hoe ze schrijfster werd. ‘Ook de in 1933 gepubliceerde studie van Julius Pée over haar zal een goede compagnon de route zijn’, schrijft Diane ’s Heeren in de Standaard.
Van Nicole van Goethem heeft het Letterenhuis een uitgebreid (en complex) archief van ongeveer twintig meter, waarin naast haar animatie- en tekenwerk ook heel wat over leven en werk te vinden is.
Van Maria Rosseels heeft de instantie ongeveer 1,2 meter archief in huis – brieven, handschriften en andere persoonlijke stukken. Er zijn ook 199 brieven van haar terug te vinden in andere archieven in het Letterenhuis.
Op 30 maart 2023 is er een colloquium ‘De bronnen van de biograaf’ dat het Letterenhuis organiseert samen met de VUB en Literatuur Vlaanderen. En voorjaar 2023 organiseert Creatief Schrijven een driedelige schrijfworkshop ‘De biografische schets’, met schrijfdocent Chris Ceustermans, biograaf van het zelfdestructieve schrijvende fenomeen J.M.H. Berckmans (Schrijven in de Grauwzone) en van Emmanuel de Bom (De man die van mensen hield).
Om de een of andere reden meldt de website van het Letterenhuis nog steeds niet wie de stemming heeft ‘gewonnen’. Misschien zijn de mannen daar boos. Of heeft de webmaster corona.
De volledige top 10
1. Johanna Desideria Courtmans-Berchmans (1811-1890)
2. Nicole van Goethem (1941-2000)
3. Maria Rosseels (1916-2005)
4. Hubert Lampo (1920-2006)
5. Piet van Aken (1920-1984)
6. Gust Gils (1924-2002)
7. Lea Daan (1906-1995)
8. Gaston Burssens (1896-1965)
9. Tone Brulin (1926-2019)
10. Julian Key (1930-1999)
