Door Anneke van Ammelrooy
Onlangs verscheen van de hand van Sytze van der Veen Felix Hess. Schilder en tekenaar 1878-1943. De wereld van Jantje. Hess is ook een van de vijftien Joodse kunstenaars die in september en oktober van dit jaar geëerd werden in de tentoonstelling ‘U zult begrijpen dat…’.
Dat is een gênant citaat uit een brief van september 1941 van de secretaris van de Amsterdamse kunstenaarsvereniging Arti et Amicitiae aan een van zijn Joodse leden, waarin deze te horen kreeg dat hij als lid geroyeerd werd en ook niet meer aan tentoonstellingen mocht deelnemen. Later werd deze vorm van broodroof onder druk van de Duitse bezetter uitgebreid naar elk Arti-lid dat de ariërverklaring weigerde te tekenen.
Op de website Arti.nl zijn nu de voortreffelijk geschreven biografieën te vinden van die vijftien, op drie na vermoorde Joodse kunstenaars, alsmede Arti-lid Gerrit van der Veen, beeldhouwer en beroemd geëxecuteerd verzetsman: Maria Boas Zelander, Charlotte Boom, Max van Dam, Mozes Cohen, Marianne Franken, Johan Gabriëlse, Salomon Garf, Hendrika van Gelder, Jaap Kaas, Baruch Lopes de Leão Laguna, Marinus van Raalte, Mommie Schwarz en Jo Spier. De website documentert ook de geschiedenis van Arti in de oorlogsjaren en daarna.
