God, gezin en vaderland. De eeuw van Nicolaas Beets

Rick Honings / Prometheus / januari 2026

In 1903 overleed de dichter, schrijver, predikant en hoogleraar Nicolaas Beets. Het voelde, schreef een krant, alsof er een goede vriend was heengegaan. Zijn dood luidde het einde in van een tijdperk. Beets wás de negentiende eeuw. Zijn leven bestreek bijna negentig jaar, van koning Willem I tot koningin Wilhelmina. Voor de meeste Nederlanders is zijn naam onlosmakelijk verbonden met de Camera Obscura (1839), de bundel schetsen en verhalen die hij onder het pseudoniem Hildebrand publiceerde. Geen ander Nederlands boek uit de negentiende eeuw werd zo vaak herdrukt. Maar Beets was veel meer. Zijn leven lang hield hij vast aan de burgerlijke idealen uit zijn jeugd: God, gezin en vaderland. Mede daardoor groeide hij uit tot een nationaal icoon. Door de nauwkeurigheid waarmee hij zijn bestaan heeft geboekstaafd, is hij niet alleen een chroniqueur van zijn eigen leven, maar van de hele negentiende eeuw.

Rick Honings (1984) is neerlandicus en Scaliger-hoogleraar aan de Universiteit Leiden. Hij is een specialist op het gebied van de negentiende-eeuwse Nederlandse en de Nederlands-Indische literatuur. Eerder publiceerde hij onder meer De dichter als idool. Literaire roem in de negentiende eeuw (2016) en De ontdekking van Insulinde. Op reis in Nederlands-Indië in de negentiende eeuw (2023). Samen met Peter van Zonneveld schreef hij de bekroonde biografie De gefnuikte arend. Het leven van Willem Bilderdijk.