recensie- categoriepagina

Leven zonder zekerheden. Johanna Kuiper 1896-1956

Een brievencollectie tussen een Duitse en een Nederlandse vriendin bleek een goudmijn te zijn voor een biograaf. In Gedurfd leven beschrijft J.J.F. van Melle het leven van schrijfster Johanna Kuiper, de concubine van Floor Wibaut en verzetsstrijdster, als een spannende roman. De werkelijkheid blijkt weer eens ongelofelijker dan fictie. Johanna Kuiper werd in 1896 geboren in een Doopsgezind predikantengezin dat steeds welvarender werd. Als kind woonde Hannie in ‘duizelingwekkend deftige’ huizen met veel personeel en...

Paul Blanca. Junkie, iets te gevoelig voor deze wereld

Een man met een dartspijl door zijn neus. Die zijn mond heeft dichtgenaaid. Een man met een pijl door zijn wangen terwijl het bloed uit zijn wonden gutst. Met een rat in zijn mond. Volgens Peter Klashorst gaat het werk van Paul Blanca over ‘pijn’, maar als je iets niet ziet op deze zelfportretten is het een vertrokken gelaat, een grimas. De man schijnt zijn zelfmutilaties stoïcijns te ondergaan. Behalve de foto van die rat...

Liefde in tijden van oorlog, verzet en veel muziek. De Holocaust van Eberhard Rebling en Lien Brilleslijper

Ruim twintig jaar moest de Duitse componist Eberhard Rebling wachten tot hij werd herenigd met de liefde van zijn leven. Nadat hij in 2008 op 96-jarige leeftijd bezweek aan een longontsteking werd hij begraven in Berlijn, naast zijn Lientje, de vrijgevochten danseres en zangeres uit Amsterdam. Samen schreven ze hun persoonlijke geschiedenis, Lied van Verzet. Om meteen ter zake te komen; hun beider verhaal, oorspronkelijk uitgegeven als Sag nie, du gehst den letzen Weg is...

Jacob Campo Weyerman: afperser, gigolo, libertijn

Als Peter Altena iets duidelijk maakt in zijn onderhoudende biografie van Jacob Campo Weyerman is het wel dat de achttiende eeuw – behalve die van de Verlichting - ook de eeuw was van de schelmen, de charlatans en de branieschoppers.   Jacob Campo Weyerman vervulde al die rollen in verschillende gradaties. Bovendien was hij een afperser, een gigolo en een libertijn. Hij werd op 9 augustus 1677 geboren in Charleroi. Als zoon van een militair kreeg...

Titus Brandsma. Een man en zijn mystiek

Hij is bekend vanwege zijn verzet tegen het nationaalsocialisme in de jaren dertig en veertig, zijn dood in concentratiekamp Dachau in 1942 en zijn heiligverklaring door paus Franciscus op 15 mei 2022. In deze biografie krijgen we een beeld van hem als rusteloze, ongrijpbare, kwikzilveren denker, doener en mysticus. Het is bepaald niet de eerste biografie van Titus Brandsma (1881-1942).  Na onverholen bewondering, soms grenzend aan verering, werd de toon van de biografieën gaandeweg nuchterder...

Van bohemien tot laatpostmodernist. Schrijversmythen van Sander Bax

De generatie waartoe ik behoor is opgegroeid met de Grote Drie van de Nederlandse naoorlogse literatuur: Gerard Reve, Willem Frederik Hermans en Harry Mulisch (waarbij men zich alleen nog afvroeg wie de vierde Grote was: Hella S. Haasse, Hugo Claus, of toch Jan Wolkers?). Ze kwamen voor op elke verplichte boekenlijst. Af en toe zag je ze ook op televisie, maar hun beroemdheid hadden ze te danken aan hun boeken. Ja, dat dacht je!...

Frank Tallis over Sigmund Freud, aartsvader van de moderne mens

Frank Tallis stond vier doelen voor ogen met dit boek over Sigmund Freud. Hij wilde een biografie schrijven, de belangrijkste ideeën van de psychoanalyse bespreken, ze plaatsen in hun historische context en aantonen hoe de leer van Freud ons tot op de dag van vandaag beïnvloedt. Tallis, psychotherapeut, slaagt op alle terreinen met vlag en wimpel. Freud, Wenen en de ontdekking van de moderne geest is een fabuleus boek. Nergens had de ‘praatkuur’ van Sigmund...

Generaal Frits van Daalen werd een zondebok in het koloniaal beleid

Generaal Frits van Daalen (1863-1930) was een vooraanstaand militair in Nederlands-Indië. Hij leidde expedities tegen de opstandige regio Atjeh, was gouverneur van Atjeh en commandant van het Oost-Indische leger, het KNIL. Dat is opmerkelijk omdat Van Daalen een indo was, een kind van een Nederlandse vader en een inlandse moeder. Zijn carrière nam een dramatische wending toen hij in conflict kwam met zijn vroegere beschermheer, generaal Jo van Heutsz. Dat conflict had alles te...

Taylor Swift, een vrouw op wie je alles kunt projecteren

Zangeres Taylor Swift (1989) kwam enige tijd geleden tot mij door berichten in diverse kwaliteitskranten die schreven dat zij weleens van doorslaggevende invloed zou kunnen zijn bij de op handen zijnde Amerikaanse presidentsverkiezingen. Ik wist op dat moment niets van haar, behalve dat zij een Amerikaanse zangeres was. Een belronde langs vrienden en vriendinnen van diverse pluimage tussen de 25 en de 75 leerde mij dat ik niet de enige was die blijkbaar onder...

Eelko Alta: ‘Een Atlas die de hele wereld had getorst’

De Friese historicus en letterkundige Philippus Breuker (1939) maakt het de lezer niet gemakkelijk in zijn nieuwste boek Eelko Alta (1723-1798) Biografie van een verlicht volksvoorlichter, uitgegeven door Noordboek. Interessante kost voor de liefhebber, dat zeker, maar het vergt behoorlijk wat doorzettingsvermogen om de tekst tot je te nemen. Dat doet niets af aan het feit dat het van belang is dat de onderzoeksresultaten van decennialang speuren in archieven nu in boekvorm zijn vastgelegd. Wie...

De culturele collaboratie van Sam van Deventer, de vertrouweling van de Kröller-Müllers

Met haar uitstekende biografie van Sam van Deventer sluit Ariëtte Dekker de reeks levensgeschiedenissen af van de belangrijkste personen achter het ontstaan van het roemruchte Kröller-Müller Museum op de Hoge Veluwe. De centrale figuur daarbij was uiteraard Helene Kröller-Müller, die de drijvende kracht was achter het streven naar een eigen museum voor haar bijzondere kunstcollectie. Haar echtgenoot Anton Kröller, de gewiekste zakenman, was degene die met financiële manipulaties moest zorgen voor het benodigde geld....

Harry Slinger, de bescheiden én eigengereide zanger van Drukwerk

Hij is een geboren frontman: Harry Slinger, de zanger van Drukwerk, met dat rode petje, eh mutsje. Begin jaren tachtig speelde de band met covers en eigen werk het land plat. Edwin Gitsels schreef een boek over hem, en natuurlijk over zijn band met de dubbelzinnige titel: Je Loog Tegen Mij. In de winter van het jaar 1982 bereikte Je Loog Tegen Mij de eerste plaats in de Nederlands top 40, dat daarmee One of...