‘En ga je die wandeling nou ook lopen?’ vraagt Nicolien aan Maarten aan het begin van het hoofdstukje ‘literair wandelen’ in de zeer vermakelijke pastiche Aan de wandel (in de geest van J.J. Voskuil) van Wim Huijser. Nu heeft de schrijver-biograaf Huijser met Nijmeegs Luiletterland een boekje gemaakt dat echt aanzet tot literair wandelen, ditmaal in Nijmegen. Een zeer geslaagd boekje, mag ik wel zeggen als fervente wandelaar en lezer.
In een handzaam, mooi vormgegeven boekje verbindt Huijser de Nijmeegse literaire geschiedenis met bestaande plekken in de stad die een rol spelen in boeken en gedichten. Samen met de bekende routemaker Rob Wolfs ontwierp hij twee wandelingen langs 27 literaire kijkpunten, die evenzovele korte hoofdstukken in het boekje vormen. De locaties verwijzen naar een reeks van bekende, maar ook vergeten Nijmeegse auteurs. Dat niet alleen, hij voert ook auteurs op die er niet woonden maar wel óver Nijmegen schreven, zoals Nescio en Jan Wolkers. In het geval van Wolkers gaat het zelfs over een fictieve herinnering aan de Krayenhoffkazerne in de stad aan de Waal. Wolkers had namelijk de militaire dienst ontlopen door het uitstorten van een vloed aan gedichten bij de keuringsarts. Toch wist de auteur in zijn roman De Walgvogel een getrouw beeld van het kazerneleven te scheppen.
De voortdurende vermenging van fictie en werkelijkheid maakt het boekje spannend. Een mooi voorbeeld daarvan vormt het hoofdstuk over de Stikke Hezelstraat. Dat gaat over het ‘vergissingsbombardement’ van de geallieerden in februari 1944, waarbij het centrum van Nijmegen bijna geheel werd verwoest. Tessa de Loo schreef een roman (De stad in je hoofd) waarin dat bombardement een belangrijke rol speelt. Zij beschrijft die gebeurtenis vanuit het perspectief van de achtjarige Twan die het huis van zijn familie voor zijn ogen in elkaar ziet storten. Met korte fragmenten uit die roman weet Huijser die afschuwelijke geschiedenis levend te maken. Daardoor zal men zich ongetwijfeld nu bij de wandeling langs dat kijkpunt sterker bewust zijn van wat zich daar heeft afgespeeld.
In de wandelingen volgen we onder meer het dromerige spoor van Nescio langs de Waal naar de oude spoorbrug. In Die stad, dat jaar van Koos van Zomeren staat het hoofdkwartier van de Socialistische Partij centraal en de citaten daaruit brengen ons weer helemaal terug naar de woelige geschiedenis van die partij in de jaren zeventig. Vonk – Een noodlottige liefde van Steffie van den Oord vertelt de achttiende-eeuwse geschiedenis van Nijmeegse Liefdesmoord en laat ons in gedachten dwalen door de straten van de oude stad. De literatuurcriticus en dichter Wam de Moor brengt op de Grote Markt de eeuwenoude Mariken tot leven. Godfried Bomans woonde in Nijmegen als student wijsbegeerte en schreef er zijn beroemde Erik of het klein insectenboek. Frans Kellendonk bracht zijn jeugdjaren en studententijd op verschillende plekken in de stad door. De Berg en Dalseweg is door Adrie van der Heijden in zijn cyclus De tandeloze tijd vereeuwigd en zo zijn er meer die de literaire boodschap van Nijmegen bepaald hebben.
Mooi is de afsluiting met aandacht voor de negen Stadsdichters die Nijmegen heeft gekend. Treffende citaten geven de bijdrage van elke dichter aan de stad weer, sommigen krijgen in andere hoofdstukken uitvoeriger aandacht. In de inleiding spreekt Huijser de hoop uit dat de wandelingen op papier door het literaire landschap van Nijmegen ook uitnodigen om er écht mee op pad te gaan. Dat hoop ik met hem. Maar ook voor de lezers die toch liever in een leunstoel blijven zitten, is het wandelboekje zeer de moeite waard.
Nijmeegs luiletterland. Wandelen door het literaire landschap van Nijmegen
Wim Huijser
Kontrast
ISBN paperback 9789492411570
Verschenen in juli 2023
Bestelinformatie
Bestel als paperback bij bol.com (€ 14,95)
